Doorlichtingsverslag
INSPECTIEVERSLAG OVER DE DOORLICHTING April 2009
De Boomgaard is een school voor buitengewoon lager onderwijs voor kinderen van type 1. Ze voorziet in een onderwijsaanbod dat zo nauw als mogelijk aansluit bij het gewoon basisonderwijs, maar houdt daarbij toch rekening met de mogelijkheden, moeilijkheden en toekomstkansen van haar leerlingen. Typerend daarvoor is de taalinitiatie Frans bij de leerlingengroep(en) van schoolverlaters. Daarbij zoekt de school naar het evenwicht tussen enerzijds een optimaal onderwijsaanbod en anderzijds maximale integratiekansen in het vervolgonderwijs en het latere leven.
De Boomgaard heeft contact met een school voor buitengewoon secundair onderwijs waar heel wat van haar oud-leerlingen school lopen. Daardoor heeft ze een vrij goed zicht op de resultaten van die leerlingen in het vervolgonderwijs en ook op de verwachtingen die van daaruit kunnen gesteld worden. Dit doet de school besluiten dat het onderwijs dat De Boomgaard verschaft in grote mate beantwoordt aan de inspanningsverplichting om zoveel mogelijk leerlingen aangepast en kwalitatief onderwijs te bieden.
De Boomgaard heeft al langer een sterke traditie van leerlijnen voor taal en wiskunde en van onderwijs op maat van het individuele kind. In het laatste decennium is de school echter niet genoegzaam bij de pakken blijven zitten. In het onderwijsaanbod van verschillende leergebieden zijn sinds de vorige schooldoorlichting belangrijke bijsturingen en innovaties doorgevoerd.
Zo zijn leren leren en sociaal-emotionele ontwikkeling opgewaardeerd tot cruciale leergebieden. De diepgang waarmee dit werd voorbereid, uitgewerkt en in heel de school geïmplementeerd, is voorbeeldig. Het is ook tekenend voor de aanpak van elke schoolprioriteit. Vooreerst ontwikkelt de school op basis van de ontwikkelingsdoelen een eigen visie. Die wordt doorgaans voorbereid door een werkgroep die met nascholingen en literatuurstudie aan een terreinverkenning doet en tot voorstellen komt. Daarbij is er een geregelde terugkoppeling naar het volledige team en kunnen geïnteresseerde teamleden dit in hun praktijk integreren. Tussentijdse evaluaties en bijsturingen leiden tot schoolafspraken die naderhand door het voltallige team in de praktijk gebracht worden. Ook kinderen en ouders worden maximaal geïnformeerd over de bedoeling en de uitwerking van het vernieuwingstraject. Door deze manier van werken, slaagt het team erin om tot een verticaal en horizontaal samenhangend onderwijs en beklijvende schoolontwikkeling te komen. Dit leidt op zijn beurt ongetwijfeld tot effectieve leerresultaten.
Ook in het leergebied Nederlands zijn merkbare accentverschuivingen aangebracht. De ontwikkeling van de mondelinge communicatieve vaardigheden wordt de laatste jaren even bewust en systematisch nagestreefd als lezen, spelling en schrijven. De school streeft ernaar om dit onderwijsaanbod zo veel mogelijk in levensechte en voor de kinderen herkenbare contexten aan te bieden. De school heeft plannen om op korte termijn de levensechtheid en functionaliteit van wiskunde te vergroten. Dit zit momenteel in de voorbereidingsfase.
Een sterk punt van de school is dat ze zich niet beperkt tot afspraken over leerinhouden, maar dat ze eveneens voorziet in werkvormen die het mogelijk maken om de vooropgestelde visie en doelstellingen te realiseren. Onder meer de atelierwerking, het schaken, hoekenwerk, contractwerk, de time-outwerking, klasdoorbrekende differentiatie, technologielessen, de zinvolle aanwending van de ICT … zijn daar voorbeelden van.
De school hecht veel belang aan het welbevinden van kinderen als leervoorwaarde. Ze creëert een sfeervolle leer- en leefomgeving. In de marge van het schoolgebeuren lopen meerdere initiatieven die de school een huiselijk karakter geven. Voorbeelden daarvan zijn: de schooltuin, het dierenpark, de speelplaatswerking, hulp in de keuken, het Boomgaardmoment als schoolforum … Daardoor krijgen de kinderen extra kansen om hun verantwoordelijkheid op te nemen en leren ze respect opbrengen voor anderen, de omgeving en het materiaal.
De evoluties van de voorbije jaren hebben als gevolg dat de school meer dan vroeger gericht is op de totale persoonlijkheidsontwikkeling en op optimale integratiekansen van haar kinderen. Gezien de toenemende problemen van de leerlingen is dit ook nodig. De school slaagt er echter in om daarop te anticiperen met een degelijke handelingsplanning, zowel op maat van de leergroep als op maat van het individuele kind. Ook op dat vlak streeft de school voortdurend naar verfijning. Het recent ontwikkelde digitaal volg- en communicatieplatform van de school biedt in dit verband heel wat bijkomende mogelijkheden. De school heeft zicht op een aantal onvolkomenheden in het proces van handelingsplanning. Zo wil ze bijvoorbeeld de handelingsplanmatigheid verhogen door zorgvragen explicieter te verwoorden.
Ze is ook zoekende naar bijkomende instrumenten om een breder beeld te krijgen op de beginsituatie en op vorderingen van leerlingen in een aantal leerdomeinen.
Voor zover de inspectie heeft kunnen vaststellen, sluit de praktijk van wereldoriëntatie en muzische vorming nauw aan bij de actuele verwachtingen over die leergebieden. Deze leergebieden zijn tijdens de doorlichting echter niet nader onderzocht. De school zelf vermoedt dat hier enkele verfijningen noodzakelijk zijn.
De school heeft een sterke interne dynamiek. De doordachte organisatiestructuur, de inzet van de juiste mensen op de juiste plaats en een sterke betrokkenheid van alle teamleden zijn daarvoor medebepalende factoren. Dit alles leidt tot een kritische evaluatiecultuur en permanente wil tot kwaliteitsverbetering. Het omvattende en degelijke beleidsplan stuurt de planmatige uitwerking van werkpunten. De veelheid aan prioriteiten en het enthousiasme waarmee die aangepakt worden, mogen echter de draagkracht van het team niet overschrijden. Dergelijk schoolteam moet gekoesterd worden.